Iedereen in Nederland die in nood verkeert – omdat ze geen dak boven hun hoofd hebben, honger hebben of helemaal geen inkomen hebben – heeft het recht op noodhulp. Of je nu een witte Nederlander bent of een Duitse toerist of een vluchteling uit een ander land: het is onbeschaafd, en in strijd met de mensenrechten, om mensen in nood in de steek te laten.
Ongedocumenteerden in Nederland en de LVV
Naar schatting verblijven er 75.000 tot 125.000 ongedocumenteerden in Nederland. Dit zijn mensen van buiten de Europese Unie die in Nederland zijn zonder officieel verblijfsrecht. Dit kan veel verschillende redenen hebben: arbeidsmigranten wiens vergunning is verlopen, afgewezen asielzoekers en staatlozen die niet kunnen terugkeren naar hun land van geboorte. Het zijn mensen die vaak in armoede leven, een grote afhankelijkheidspositie hebben en moeite hebben om op te komen voor hun basisrechten. Zonder een verblijfsrecht zijn zij in Nederland uitgesloten van de formele arbeidsmarkt en hebben geen recht op sociale voorzieningen. Het is voor een deel van de ongedocumenteerden echter ook niet mogelijk om hen uit te zetten (naar een land waar ze wel aanspraak kunnen maken op rechten als opvang en voedsel).
Zolang mensen in Nederland zijn en niet uitgezet worden hebben ze basisrechten. Omdat ze mensen zijn. Dat is in hun belang, maar ook in dat van de bredere samenleving. Niet alleen wordt de samenleving onprettiger en onveiliger als mensen over de rand van het minimum worden geduwd, een samenleving waarin een deel van de inwoners wordt gedehumaniseerd en onmenselijk wordt behandeld is voor niemand fijn.
Ongedocumenteerden zijn uitgesloten van de daklozenopvang, uitkering, werk en veel andere basisvoorzieningen. Om ervoor te zorgen dat ongedocumenteerden niet op straat terechtkomen en toegang hebben tot noodzakelijke basisvoorzieningen, kunnen ze terecht bij de Landelijke Vreemdelingenvoorziening (LVV). Voorheen beter bekend als de bed-bad-brood-regeling.
De LVV is onderdeel van een samenwerkingsverband tussen de Rijksoverheid en de gemeenten Amsterdam, Eindhoven, Groningen, Utrecht en Rotterdam. De LVV wordt gefinancierd door de Rijksoverheid. In de LVV werken gemeenten, lokale maatschappelijke organisaties, de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) en de Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel van de Nationale Politie (AVIM) samen.
Stopzetten LVV door de minister van Asiel en Migratie
In september 2024 heeft de toenmalige minister van Asiel en Migratie, Marjolein Faber, het besluit genomen om de Rijksfinanciering van de LVV stop te zetten en het verblijf van de ongedocumenteerden in de opvang te beëindigen per 1 januari 2025. De minister gaf
hierbij aan dat de Rijksoverheid niet gehouden is om de LVV aan te bieden en dat de ongedocumenteerden zich bij de Vrijheidsbeperkende Locatie in Ter Apel kunnen melden (VBL).
Dit besluit heeft ernstige gevolgen voor de ongedocumenteerden die in de verschillende gemeenten in de LVV-opvang verblijven en voor ongedocumenteerden in de toekomst. De opvangplekken in de LVV zullen verdwijnen als de financiering door de minister stopt. Het door de minister aangedragen alternatief is ook geen echt alternatief voor de ongedocumenteerden. Voor de VBL gelden strikte toelatingseisen (zoals zicht op terugkeer op korte termijn) en uit recente berichtgeving van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) volgt dat de VBL compleet vol zit. De ongedocumenteerden vormen een kwetsbare groep en zullen zonder alternatieve opvang op straat terechtkomen. Dit is in strijd met de mensenrechten, Europese Richtlijnen en de geldende jurisprudentie. De Staat heeft een zorgplicht tegenover ongedocumenteerden en andere mensen in nood en moet voorzien in minimale opvangvoorzieningen.
In verschillende gemeenten lopen daarom bezwaar- en beroepsprocedures tegen het besluit van de minister. Hangende deze procedures heeft de voorzieningenrechter in de meeste gevallen gelukkig bepaald dat de opvang voorlopig moet worden voortgezet door de minister totdat een besluit in bezwaar of beroep is genomen.
Wat doet PILP?
De opvang in het kader van de LVV wordt in de meeste gemeenten verzorgd door hulp- en belangenorganisaties die zich inzetten voor ongedocumenteerden. In Rotterdam is dit onder meer Stichting ROS en in Utrecht is dit SNDVU Seguro.
Deze stichtingen komen op voor de belangen van de ongedocumenteerden en willen hun stem laten horen in de lopende procedures in hun gemeenten voor de groep ongedocumenteerden die bij hen verblijft. Zij begeleiden deze mensen op dagelijkse basis en kunnen als geen ander inzichtelijk maken wat de persoonlijke situatie is van deze mensen en wat de consequentie zal zijn voor hen als de LVV eindigt. De stichtingen zullen de LVV-opvang noodgedwongen moeten stopzetten als de Rijksfinanciering stopt. Ook de betrokken gemeenten kunnen de voorzieningen niet zelfstandig aanbieden. Door deel te nemen aan de procedures kunnen de stichtingen richting de minister en de rechter het belang van de financiering van de LVV door de Rijksoverheid nog duidelijker kenbaar maken. PILP helpt Stichting ROS en SNDVU Seguro om toegang te krijgen tot en in de procedures.
De zaken in Rotterdam – Stichting ROS
Stichting ROS zet zich in voor mensen zonder verblijfspapieren in Rotterdam. Dat doet Stichting ROS onder meer door (nood)opvang voor de meest kwetsbaren te verzorgen en door het eerste aanspreekpunt voor ongedocumenteerden te vormen bij
maatschappelijke en juridische vragen. Ook helpt zij bij de toegang tot medische zorg en begeleidt zij ongedocumenteerden bij vrijwillige terugkeer.
Op dit moment lopen er beroepsprocedures bij de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Rotterdam waarin wordt opgekomen tegen het besluit van de minister. PILP heeft op 23 oktober 2025 namens Stichting ROS een verzoek tot deelname aan het geding ingediend voor alle beroepsprocedures die lopen in Rotterdam.
De zaken in Utrecht – SNDVU Seguro
SNDVU Seguro is een hulporganisatie die hulp biedt aan afgewezen asielzoekers in Utrecht. SNDVU Seguro biedt deze groep onderdak en leefgeld om in haar basisbehoeften te kunnen voorzien. Daarbij biedt SNDVU Seguro ook sociale en juridische begeleiding, zodat kan worden gewerkt aan een perspectiefvolle toekomst.
In Utrecht hebben 119 ongedocumenteerden die daar in de LVV-opvang verblijven bezwaar gemaakt tegen het besluit van de minister. De minister heeft van de voorzieningenrechter een datum opgelegd gekregen wanneer een beslissing op bezwaar moet volgen: 13 november 2025. PILP heeft op 23 oktober 2025 namens SNDVU Seguro een verzoek tot deelname aan de bezwaarprocedures ingediend bij de minister.
De verzoeken zijn opgesteld met hulp van advocaat Emilie Hoebens.
