Waarom toetsing door de rechter essentieel is voor de democratie

Bekijk alles
september 23, 2025
Nieuwsberichten
Vorige
Volgende
We zouden er graag op willen vertrouwen dat de overheid handelt volgens het recht. Maar wat als dat niet zo is? Wat als belangrijke mensenrechten en grondrechten niet voldoende worden meegewogen, of zelfs worden geschonden? In dergelijke gevallen dienen algemeenbelangzaken als middel om voor onze rechten op te komen, naast bijvoorbeeld lobbyen, demonstreren en stemmen. Maar in wat voor soort situaties kan een algemeenbelangzaak behulpzaam zijn? En wat voor soort afweging maakt een rechter?

Toetsing door de rechter

Voorbeelden van situaties in Nederland waarin mensenrechten niet (voldoende) werden meegewogen zijn: de Toeslagenaffaire, de wooncrisis of de Urgenda-zaak over CO2-uitstoot. Aan de hand van de Urgenda-zaak kan duidelijk worden gemaakt in welke gevallen een algemeenbelangzaak kan worden ingezet én wat voor afweging de rechter maakt.

In de Urgenda-zaak speelde het volgende. Vanwege de klimaatcrisis beloofde de overheid, ook als uitvloeisel van internationale afspraken en verdagen, om uitstoot van CO2 flink te verminderen. Dit is immers in het belang van alle Nederlanders. De overheid kwam deze afspraak vervolgens niet (voldoende) na. De organisatie Urgenda stapte om deze reden – namens alle Nederlanders – naar de rechter. De rechter stelde in deze zaak vast dat klimaatverandering zeer schadelijk is en inderdaad mede wordt veroorzaakt door CO2-uitstoot. De rechter ging vervolgens in op de zorgplicht van de Staat, die volgens de rechters onvoldoende werd nageleefd. De rechters bepaalden hierbij dus dat de Staat iets moest gaan ondernemen. Zij bepaalden verder niet hoe de overheid in actie moest komen, als ze maar in actie zou komen.

De Urgenda-zaak laat dus zien hoe een algemeenbelangzaak werkt. Een organisatie stapte namens alle Nederlanders naar de rechter. De rechter keek of die organisatie voor dit belang kon opkomen, of er echt een probleem speelde, maakte een belangenafweging, keek naar het in Nederland geldende recht en de vraag of rechten geschonden werden en corrigeerde vervolgens de overheid. De rechter vertelde niet hoe de overheid invulling diende te geven aan de zorgplicht. Er werd enkel vastgesteld dat er iets moest gebeuren.

Dit voorbeeld laat zien hoe de rechter en de mogelijkheid om een algemeenbelangzaak te voeren onmisbare onderdelen zijn van de democratie.

Campagne

Algemeenbelangzaken zijn in het algemeen belang en vormen een cruciaal onderdeel van onze democratische rechtsstaat. PILP lanceerde onlangs de campagne ‘Algemeenbelangzaken zijn in het algemeen belang’, om zo aandacht te vragen voor en uitleg te geven over dit onderwerp. De tweede video is nu live. In deze video wordt aan de hand van voorbeelden uitgelegd waarom deze vorm van toetsing door de rechter essentieel is voor de democratie. Wil je deze video bekijken? Of heb je de eerste video nog niet gezien? Klik dan op deze link. De derde, en laatste, video in de reeks zal op 7 oktober worden gepubliceerd.

Meer lezen over algemeenbelangzaken en onze campagne? Klik dan op deze link.

Tags: , ,
Vorige
Volgende
Actueel

Gerelateerde berichten

islamofobie moskee
februari 5, 2026 Islamofobie en surveillance

Autoriteit Persoonsgegevens beboet 10 gemeenten voor illegaal verwerken van informatie over moslims

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) legt tien gemeenten een boete op van in totaal 250.000 euro. De reden is dat zij dossiers met gevoelige informatie over islamitische inwoners hebben verwerkt, zonder dat deze inwoners dat wisten. De gemeenten hebben daarmee de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) overtreden. Zij mochten deze informatie niet hebben. Ook hebben zij hiermee […]

Gemeente Delft islamofobie moskee surveillance
februari 4, 2026 Islamofobie en surveillance

Gemeente Delft betuigt spijt aan moskee Al-Ansaar

PILP heeft de moskee Al-Ansaar afgelopen jaren bijgestaan in een juridische procedure over een geheim onderzoek dat gemeente Delft had laten uitvoeren door onderzoeks- en adviesbureau Nuance door Training en Advies (NTA). De rechtbank Den Haag oordeelde op 12 februari 2025 dat de gemeente Delft inzage moest geven in het onderzoeksrapport. De moskee had volgens […]

Donatie Organisatie PILP
december 17, 2025

PILP. De juridische bondgenoot

PILP is een stichting (met ANBI-status) en een non-profit advocatenkantoor. Het team van PILP zet zich elke dag in voor de rechtsstaat en mensenrechten in Nederland. We geven juridisch advies, voeren rechtszaken en zijn dé expert op het gebied van strategisch procederen in Nederland. Iedere dag staan we ngo’s, gemeenschappen, activisten en andere belangenorganisaties kosteloos […]

1 2 3 39 40 41
Gerelateerde berichten

Onze Dossiers

Onze Dossiers

Samen voor rechtvaardigheid.

PILP is de juridische bondgenoot die groepen mensen belangeloos steunt in hun strijd voor rechtvaardigheid. Dat doen we door het geven van juridisch advies en, wanneer het zinvol is, door naar de rechter te stappen.

In de huidige samenleving wordt ons werk helaas steeds belangrijker. Met uw bijdrage kunnen we meer groepen mensen juridisch bijstaan en meer zinvolle processen voeren. Zo zorgen we samen voor een meer rechtvaardige maatschappij voor iedereen.