De burgemeester van Den Haag is op de vingers getikt in een rechtszaak over het demonstratierecht. In het lokale demonstratiebeleid worden demonstraties in het kernwinkelgebied beperkt tot een maximum van tien personen. Volgens de rechtbank is het beleid onredelijk en heeft het een ‘chilling effect’ op de vrijheid van demonstratie.
Achtergrond
De zaak werd aangespannen door de Partij voor de Dieren (bijgestaan door advocaten van Stichting). De partij had een protest van 20 personen aangemeld om in de Grote Markstraat te demonstreren tegen het gebruik van kangoeroeleer in sportartikelen. In het Demonstratiebeleid van Den Haag staat echter dat in het winkelgebied nooit meer dan tien mensen mogen demonstreren. Om die reden was ook de demonstratie van de Partij voor de Dieren door de burgemeester beperkt tot tien demonstranten.
Onredelijk en ongemotiveerd beleid
De rechtbank stelt vast dat het beleid, dat op het hele kernwinkelgebied van toepassing is, onterecht geen onderscheid maakt naar locatie of tijdstip van demonstraties. “Het kan redelijk zijn om vanwege de bijzondere omstandigheden van een specifieke locatie daar een bepaald aantal demonstranten toe te staan,” aldus de rechtbank, “maar het huidige beleid maakt geen onderscheid binnen het kernwinkelgebied, terwijl dit gebied behoorlijk verschilt per straat.”
Volgens de rechtbank is onvoldoende gemotiveerd waarom specifiek voor een maximum van tien demonstranten is gekozen: “Uit niets blijkt welke analyse er heeft plaatsgevonden.” De burgemeester mag zich in deze zaak van de rechters dan ook niet op het beleid beroepen.
Chilling effect
Volgens de rechtbank gaat van het beleid bovendien een ‘chilling effect’ uit: “Het risico bestaat dat er vanwege het beleid minder meldingen worden gedaan voor demonstraties van meer dan tien personen in het kernwinkelgebied dan dat er zouden worden gedaan als het maximum van tien personen niet in het beleid stond.”
Overwinning voor het demonstratierecht
De uitspraak is een belangrijke opsteker voor het demonstratierecht, dat in Nederland in toenemende mate onder druk staat. De Partij voor de Dieren is blij met de uitspraak en roept de burgemeester van Den Haag op om het beleid snel te herzien. Esmée Fonville van de fractie Den Haag: “De demonstranten voelden zich flink in hun rechten beperkt omdat er niet meer dan 10 mensen mochten demonstreren. We zijn blij dat de rechtbank ons nu volledig gelijk heeft gegeven. Demonstreren is geen gunst van de burgemeester, het is een mensenrecht. We gaan ervan uit dat de burgemeester het demonstratiebeleid nu ook gaan aanpassen.”
De uitspraak met ECLI-nummer ECLI:NL:RBDHA:2026:9588 is hier te vinden.
Meer info over dit dossier vind je hier.
