Het College voor de Rechten van de Mens (hierna: College) heeft op 25 juli 2024 geoordeeld dat de ING discrimineert in controles naar terrorismefinanciering. De bank bevroor onterecht rekeningen van klanten en stelde hen extra vragen over transacties, enkel vanwege hun achternaam of het vermelden van een zogenaamde ‘niet-Nederlands klinkende’ naam in de omschrijving. Dit heeft met name grote gevolgen voor mensen met een niet-Nederlandse afkomst, aldus het College. Ook ging de bank onzorgvuldig om met discriminatieklachten van klanten. Drie klanten spanden een procedure aan bij het College. Zij werden ondersteund door PILP en Discriminatie.nl.
Waar ging de zaak over?
Drie klanten van de ING die werden geselecteerd voor een controle in het kader van het voorkomen van terrorismefinanciering dienden een klacht in bij het College.
In een baanbrekend oordeel stelt het College dat de ING in het geval van twee klanten onterecht onderscheid op grond van ras maakte door hen te selecteren enkel op basis van hun achternaam of het vermelden van zogenaamde ‘niet-Nederlands klinkende’ naam in de omschrijving van een transactie. Dit is discriminatie en dus verboden, stelt het College. De derde zaak loopt nog.
“Wij zijn zeer tevreden met dit oordeel, omdat het ondubbelzinnig bevestigt dat de aanpak van ING discriminerend is. Het noemen van de voornaam van mijn broer bij een overboeking heeft overduidelijk absoluut niets met terrorisme te maken. Het is hoog tijd dat ING dit inziet en onmiddellijk stopt met deze onnodige en discriminerende controles. Wij hopen dat dit oordeel ING ertoe aanzet om hun beleid kritisch te herzien en te corrigeren.” – Jalal Et-Talabi
De ING droeg aan dat zij genoodzaakt was de controles uit te voeren, omdat de genoemde namen overeen zouden komen met namen die op de nationale sanctielijst terrorisme staan. Zo leek ‘Abdelhamid’, de naam van de broer van een van de klanten, volgens ING te veel op de naam van de in 2012 omgekomen voormalig secretaris van Saddam Hussein, genaamd Abid Hamid Mahmud Al-Tikriti alias ‘Abdel Hamid Mahmoud’. Maar daar gaat het College dus niet in mee.
“Elke keer weer werden transacties waarin de naam van mijn man (ook klant bij ING) stond tegengehouden en bevraagd in het kader van antiterrorisme onderzoek. Dat was erg naar en deze praktijk moet stoppen, niet alleen voor mij, maar ook voor alle anderen die dit overkomt en kan overkomen. We hopen dat dit oordeel zorgt voor een positieve verandering.” – Anne Busser-Mohamed
De conclusies uit het oordeel van het College gelden wat de organisaties betreft niet alleen voor de ING, maar voor alle financiële instellingen in Nederland die soortgelijke screeningsmethoden toepassen. Deze discriminerende screeningsmethodes moeten per direct stoppen.
Controles
De Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) verplicht banken om te onderzoeken waar het geld van hun klanten vandaan komt. In de praktijk werken deze controles stigmatisering van bepaalde groepen in de hand.
Met name moslims en mensen met een zogenaamde ‘niet-Nederlands klinkende’ achternaam ondervinden nadeel van de verregaande Wwft controles van banken. Ze moeten vragen beantwoorden, kunnen geen rekening openen of hun rekening of transactie wordt geblokkeerd.
“Juist omdat er veel discriminatie plaatsvindt van moslims en mensen met een niet-witte achtergrond, moet je als bank extra zorgvuldig omgaan met je controles”, zegt mr. Klaas van PILP. “Klanten hard aanpakken enkel en alleen omdat ze de naam ‘Mohamed’ of ‘Abdelhamid’ genoemd hebben in een overboeking, is niet alleen heel onzorgvuldig, maar ook discriminatie en zeer pijnlijk.”
Klachtafhandeling
De drie klanten maakten voorafgaand aan de procedure bij het College een melding van discriminatie bij de ING via Discriminatie.nl. De ING reageerde in twee van de drie gevallen niet op deze discriminatieklachten. Pas tijdens de procedure bij het College gaf de ING aan dat het niet de bedoeling is geweest om haar klanten het gevoel te geven dat zij gediscrimineerd werden.
“Het gaat niet om de intentie om niet te discrimineren. Intenties bepalen namelijk niet of een gedraging discriminatoir is of niet. Het gaat om de feitelijke handeling en het effect daarvan.” – mr. Van Oversteeg van Discriminatie.nl
Het College stelt in het eerder genoemde oordeel van 25 juli 2024 ook dat de ING in ieder geval in één van de twee klachtafhandelingen onzorgvuldig heeft gehandeld. Het College rekent het de ING aan dat zij geen inhoudelijke uitleg of toelichting hebben gegeven over de reden en achtergrond van de controles en blokkades van transacties. Of dit ook geldt voor de tweede klachtafhandeling wordt later bekend.
Lees hier het volledige oordeel.
Meld discriminatie door banken
Mensen die door hun bank worden gecontroleerd en vermoeden dat dit komt vanwege het vermelden van een zogenaamde ‘niet-Nederlands klinkende’ naam, kunnen dit melden bij het landelijke discriminatiemeldpunt Discriminatie.nl. Melden helpt om discriminatie aan te pakken. Ga hiervoor naar www.discriminatie.nl of bel gratis naar 0800 0880.
