Algemeenbelangzaken krijgen veel steun vanuit de samenleving, concludeert Ipsos I&O, PILP roept politiek op om rechtstoegang algemeenbelangzaken te waarborgen
Uit onderzoek van Ipsos I&O blijkt dat Nederlanders over het algemeen een positieve houding hebben tegenover het aanspannen van rechtszaken door individuen en organisaties tegen de overheid. Bijna de helft van de Nederlanders vindt het voeren van (algemeenbelang)rechtszaken een goede zaak, terwijl slechts een kleine minderheid dit onwenselijk vindt. Ook vindt een duidelijke meerderheid dat rechters de overheid moeten kunnen corrigeren. Deze resultaten weerspreken het frame dat er weinig draagvlak zou zijn voor algemeenbelangzaken.
Achtergrond
Ipsos I&O onderzocht in opdracht van advocatenkantoor Pels Rijcken hoe Nederlanders aankijken tegen (onder andere) maatschappelijke rechtszaken (algemeenbelangzaken).
In Nederland kunnen zowel individuen als organisaties naar de rechter stappen als zij denken dat de overheid zich niet aan de wet houdt. Deze toegang tot de rechter is een fundament van onze democratie en rechtsstaat. Het stelt mensen, gemeenschappen en organisaties in staat om schendingen van fundamentele grondrechten te corrigeren via te rechter. Soms gaat zo’n rechtszaak over een maatschappelijk thema waar al een politieke discussie over wordt gevoerd en soms veroorzaakt een dergelijke rechtszaak een debat.
Vanuit de politiek horen we steeds vaker geluiden dat belangenorganisaties via algemeenbelangzaken hun ‘minderheidsstandpunten’ op een ‘ondemocratische’ manier zouden kunnen doordrukken via de rechter, of dat rechters op de stoel van de politiek zouden zitten. Uit het onderzoek van Ipsos I&O blijkt echter dat een groot deel van de Nederlanders het voeren van algemeenbelangzaken een goede zaak vindt.
De onderzoeksresultaten
Uit het onderzoek van Ipsos I&O blijkt dat bijna de helft van de Nederlanders het goed vindt dat burgers, organisaties en bedrijven rechtszaken tegen de overheid kunnen voeren. Slechts twaalf procent van de onderzochte groep vindt dit voeren van algemeenbelangzaken niet goed (32% van de groep staat er neutraal tegenover en de rest weet het niet). Daar komt bij dat driekwart van de Nederlanders vindt dat rechters de overheid moeten kunnen dwingen om onwettelijk beleid aan te passen. Oók als dit in zou gaan tegen ‘wat de meerderheid van de burgers wil’.
Een belangrijke conclusie is dus dat algemeenbelangzaken veel steun krijgen en dat onwettig beleid gecorrigeerd moet kunnen worden. De meningen worden echter wel gekleurd door het onderwerp van de zaak. Zo zitten er een verschil tussen steun voor een rechtszaak gevoerd door een boerenorganisatie of door een milieuorganisatie.
Oproep
Voorstellen om de toegang tot de rechter voor maatschappelijke organisaties te verzwaren, zijn dus niet enkel slecht voor de democratische rechtsstaat, de voorstellen zijn ook in strijd met de visie van de Nederlandse bevolking. Zonder onafhankelijke toetsing door een rechter verliezen individuen én maatschappelijke organisaties een belangrijk middel om onrecht te corrigeren.
PILP roept kabinet en Kamer op de rechtstoegang voor algemeenbelangzaken te waarborgen, onnodige drempels te verwijderen en het publiek te voorzien van juiste informatie en feiten.
Het volledige onderzoek van Ipsos I&O is beschikbaar op de volgende website.
Lees meer over algemeenbelangzaken en de campagne die PILP hierover voert via de volgende link.
